NỮ CỰU CHIẾN BINH LÀ BÍ THƯ CHI BỘ KHI 19 TUỔI
Xã Hoà Thịnh, tỉnh Đắk Lắk từ xưa đến nay vốn là cái nôi cách mạng, nơi đã sản sinh ra phong trào “Đồng Khởi Hoà Thịnh” năm 1960, mở đầu cho phong trào giải phóng ở Khu 5. Chính mảnh đất này đã ươm mầm nên những chiến sĩ cách mạng xuất sắc, những nữ chiến sĩ kiên trung, trong số đó có Trương Thị Minh Thư – Nữ Bí thư Chi bộ khi vừa tròn 19 tuổi.
Từ cô bé giao liên đến Bí thư Chi bộ Đội Nữ Du kích mật
Sinh năm 1947, là con thứ tư trong một gia đình cách mạng, tại thôn Mỹ Điền, xã Hoà Thịnh, tỉnh Đắk Lắk. Sớm được giác ngộ nên cô bé Thư đã tham gia hoạt động cách mạng lúc 14 tuổi. Nhiệm vụ của bé Thư ngày đầu là làm giao liên, thường ngày cùng đội du kích nắm tình hình, đêm đến được phân công trèo hàng rào ấp chiến lược ra ngoài đưa tài liệu hoặc đón cán bộ vào trong ấp hoạt động, gần sáng thì lại dẫn đường đưa ra. Thời điểm này, địch đưa tên Đại uý Châu nổi tiếng gian ác về đàn áp cách chống phá phong trào cách mạng ở Hoà Thịnh. Tên Châu với phương châm “bắt nhầm còn hơn bỏ sót” đã bắt bớ và giết hại không ít người của ta khi hắn thấy biểu hiện nghi ngờ. “Hồi đó mình mới 14 tuổi cũng không nhớ vì sao mà gan lì đến thế? Cũng sợ giặc bắt hãm hiếp, sợ cả ma nữa, nhiều hôm mưa “ma trơi” bay chấp chới nhưng nhận nhiệm vụ rồi là quên hết sợ lại trèo vượt hàng rào ấp chiến lược ra vào giữa đêm tối”, bà Thư kể. Nhiều lần địch đánh hơi biết ta hoạt động, chúng tổ chức vây ráp, nhờ sự thông minh mà bé Thư đã cùng đồng đội đưa cán bộ ta thoát khỏi nanh vuốt của kẻ thù.
Những năm 1962-1964, phong trào Đồng Khởi Hoà Thịnh tiếp tục lan toả mạnh mẽ, ở mỗi xã đều có đội du kích mật làm nòng cốt cho phong trào phá ấp chiến lược, đưa dân về làng cũ. Hoà Thịnh, Hoà Mỹ… và các xã lân cận của Tuy Hoà 1 được giải phóng đến tận Quận lỵ Hiếu Xương. Bé Thư là một du kích mật hăng hái với phong trào đấu tranh chính trị, binh địch vận của nhân dân, tổ chức các mũi từ các xã theo nhiều hướng kéo về quận lỵ Hiếu Xương đấu tranh đòi quyền lợi buộc địch phải nhượng bộ, tạo thế có lợi cho các hoạt động của ta.
Bà Trương Thị Minh Thư (phía sau) trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ (ảnh nhân vật cung cấp)
Với những hoạt động xuất sắc của mình, tháng 1/1965, Thư trở thành thủ lĩnh của phong trào thanh niên, là Uỷ viên Thường vụ Huyện đoàn Tuy Hoà. Ngày 10/5/1965, khi vừa đúng 18 tuổi, đồng chí Thư được kết nạp vào Đảng, trở thành nữ đảng viên Đảng Lao động Việt Nam trẻ nhất của tỉnh Phú Yên thời kỳ đó. Đồng chí vinh dự được tham gia “Đại hội Nhân dân Du kích chiến tranh” của tỉnh Phú Yên tại vùng I, An Lĩnh (Phú Yên), với vị trí trong Đoàn Chủ tịch.
Chiến lược chiến tranh đặc biệt bị thất bại, Mỹ nguỵ chuyển sang chiến lược chiến tranh cục bộ, thực hiện chính sách “lập khu dồn”, tạo “vành đai trắng” để tách rời cách mạng khỏi nhân dân. Chúng đưa hết dân về các khu dồn đã định, lập một vành đai trắng đông – tây, từ căn cứ Hoà Hiệp lên Nam Bình (Hoà Xuân) – Núi 1 (Hoà Tân), Cầu Cháy (Hoà Thịnh) – Đồn Ba Khét (Hoà Đồng) – Núi Sặc (Hoà Thành). Tên Đại uý Xuân huyênh hoang: “Một con ruồi bay trên vành đai trắng tao cũng biết huống chi cộng sản”. Chúng tổ chức pháo kích, ném bom, truy quét suốt ngày đêm vùng căn cứ cách mạng. Lúc này, cán bộ thoát ly và bộ đội gặp rất nhiều khó khăn, “đói khổ, thiếu thốn trăm bề”. Đội du kích cũng bị chúng theo dõi và phục kích, có lần chúng phục kích giết chết 6 đồng chí tại bìa rừng Suối Lạnh, xã Hoà Mỹ, rồi đem xác ném xuống sông, nhân dân đấu tranh đem về chôn cất…
Đầu năm 1966, ở Tuy Hoà lính Mỹ và chư hầu đã rất đông, chúng thực hiện “chiến lược 5 mũi tên”, Phú Yên cũ là một mũi tên, tìm mọi cách bóp nghẹt phong trào cách mạng từ cơ sở. Để đối phó với những âm mưu thâm độc của kẻ thù, ta phải nắm chắc tình hình trong các ấp chiến lược, đặc biệt là trừng trị những tên ác ôn, tay sai cho giặc, Huyện uỷ Tuy Hoà thành lập Đội Nữ Du kích mật gồm 7 chị em được lựa chọn trong số nữ tiêu biểu của phong trào ở địa phương. Đồng chí Thư đã được tin tưởng giao làm Bí thư Chi bộ - Phụ trách Đội. “Khi giao nhiệm vụ cho Đội Nữ Du kích mật đồng chí Sáu Sang – Phó Bí thư Huyện uỷ Tuy Hoà nói: “Các đồng chí được giao nhiệm vụ về Đội là hết sức vinh dự, nhưng cũng đầy khó khăn. Trong hoạt động, phải phải hết sức linh hoạt, tỉnh táo. Giỏi cải trang, khéo lừa địch, bình tĩnh, gan dạ khi hoạt động trực tiếp đối mặt với kẻ thù. Phải chuẩn bị các phương án nếu bị lộ, bị bắt thì phải kiên định vững vàng, sẵn sàng hi sinh vì cách mạng. Hoạt động của Đội theo cách “đơn tuyến” chuyện ai nấy biết…”, chị Thư kể.
Tháng 10/1966, sau Đại hội Đại biểu Đảng bộ huyện Tuy Hoà lần thứ 4, tại gộp đá Đùng Đùng căn cứ của xã Hoà Thịnh, đồng chí Thư đưa Đội Nữ du kích mật đi vào hoạt động. Chị phân công đội viên bám theo dân để tuyên truyền, dù bọn giặc có đàn áp đến đâu vẫn giữ lòng tin vào sự lãnh đạo của Đảng, vận động nhân dân tái về quê cũ để cách mạng có cơ hội tiếp xúc; quyên góp vật chất chi viện cho căn cứ; động viên phụ nữ đoàn kết đấu tranh đòi quyền sống, quyền lao động; theo dõi hoạt động của địch nhất là bọn ác ôn, tay sai nguỵ quân, nguỵ quyền. Bí mật đưa cán bộ vào khu tập trung hoạt động và đưa ra căn cứ an toàn...
Cuối tháng 8/1967, Đội Nữ du kích mật được giao nhiệm vụ đánh vào các điểm bầu cử Tổng thống và Thượng viện của chính quyền Sài Gòn để gây tiếng vang. Là Đội trưởng, đồng chí Thư đã lên nhiều phương án đánh địch khác nhau. “Lúc đầu dự kiến sẽ sử dụng mìn hẹn giờ, nhưng tính toán sẽ gặp khó khăn vì địch luôn giữ bí mật các điểm bầu cử, chúng tung ra nhiều thông tin nguỵ trang để đánh lừa ta. Mìn hẹn giờ an toàn cho Đội nhưng dễ làm sát thương người dân. Nên Đội quyết định dùng lựu đạn loại phát nổ nhanh nhất, nhằm tiêu diệt được giặc tại điểm bầu cử mà không ảnh hưởng đến nhân dân”, chị Thư nhớ lại.
Sáng ngày 03/9/1967, tổ du kích mật 3 người do đồng chí Thư trực tiếp phụ trách với sự phối hợp của Hội phụ nữ xã Hoà Thành, lên kế hoạch đánh vào điểm bầu cử tại quận lỵ Hiếu Xương (phường Phú Yên ngày nay). Trước khi gây tiếng nổ, ta tổ chức những nhóm phụ nữ ở gần hiện trường như là đi tham gia bầu cử, tạo cơ hội cho tổ du kích lợi dụng tình hình để tiếp cận thùng phiếu, không bị địch để ý. Khi có tiếng nổ tất cả mọi người hô to là “pháo kích”, “đạn nổ” rồi ùa ra đường để tổ du kích theo dòng người thoát thân.
Từ sáng sớm, đồng chí Thư đã đưa 2 tổ viên đến theo dõi hoạt động của những tên phụ trách hòm phiếu. Khoảng 10 giờ, lựa chọn đúng thời cơ thích hợp, đồng chí Thư nhanh chóng bước nhanh về phía điểm bầu cử, tay cầm lựu đạn giấu trong vành nón che nghiêng, rút chốt an toàn và nhấn lựu đạn vào hòm phiếu rồi lẫn vào đám đông. Lựu đạn nổ, 2 tên cảnh sát chết tại chỗ, 4 tên khác bị thương, nhóm phụ nữ được bố trí hô hét lên: “pháo kích, pháo kích”, mọi người hò nhau chạy tán loạn, bọn giặc quá bất ngờ không đối phó kịp, tổ du kích ta rút lui an toàn, điểm bầu cử của địch bị thất bại. Chốt lựu đạn được Thư mang về giao cho cấp trên, sau này lưu ở Bảo tàng Quân khu 5.
Trận đánh tuy nhỏ, nhưng tiếng vang rất lớn. Cả khu chiến rộn ràng lên chiến công một phụ nữ trẻ xuất sắc đánh lựu đạn vào ngay điểm bầu cử Tổng thống Sài Gòn; kẻ thù hết sức cay cú vì bị ta đánh ngay vào sào huyệt quận lỵ, giữa ban ngày, đúng thời điểm hết sức nhạy cảm.
Sau trận này, đồng chí Thư bị địch bắt lần thứ 2. Lần thứ nhất địch bắt chị vào tháng 4/1967, sau thời gian gần 2 tháng không tìm ra chứng cứ buộc địch phải thả ra. Lần thứ 2, do nghi ngờ liên quan vụ đánh lựu đạn cuộc bầu cử Tổng thống Việt Nam Cộng hoà nên bọn giặc tiếp tục bắt về giam cầm ở Nhà lao Khu chiến Tuy Hoà. Nhờ sự khôn khéo của mình mà Thư đã qua hết mọi lần thẩm vấn, tra khảo của địch. Đến tháng 12/1968, không tìm ra bất cứ bằng chứng gì bọn giặc lại phải trả tự do.
Ra tù, đồng chí Thư được chọn tạo nguồn cán bộ lâu dài, với giao nhiệm vụ làm trợ lý phụ trách công tác dân quân, du kích của Huyện đội Tuy Hoà, trở thành nữ chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam.
Sáng ngời phẩm chất cách mạng người nữ cán bộ được tôi luyện trong chiến tranh
Đầu năm 1970, đồng chí Thư được Tỉnh uỷ Phú Yên điều động về làm Uỷ viên Ban Chấp hành Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh, phụ trách công tác dân – địch vận. Năm 1974, được điều động về Huyện uỷ viên - Chủ tịch Liên hiệp Hội Phụ nữ huyện Sơn Hoà đến giải phóng và cuối năm 1979. Thời gian này ta bước vào giai đoạn cuối của cuộc chiến tranh, Phụ nữ Phú Yên nói chung và huyện Sơn Hoà nói riêng có nhiều hoạt động
Với chỉ ba năm là người lính, nhưng đồng chí Thư luôn phát huy tốt những phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao; được tặng thưởng Danh hiệu Chiến sĩ Thi đua tỉnh Phú Yên 3 năm liền 1965, 1966, 1967; Huân chương Chiến công hạng Ba năm 1967; Huân chương Quyết thắng hạng Nhất; Huân chương Kháng chiến hạng 2 và nhiều phần thưởng cao quí khác…
Năm 1980, do sức khoẻ và điều kiện gia đình, chị được điều động về gần nhà làm Chủ nhiệm Nhà trẻ 1/6 huyện Tuy Hoà, đến năm 1991 nghỉ hưu. Năm 1992 chị lại được tín nhiệm bầu làm Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ thị trấn (phường) Phú Lâm đến 2008. Mọi công tác đảm nhiệm đều được chị Thư nỗ lực phấn đấu hoàn thành xuất sắc, luôn là lá cờ đầu của ngành, của địa phương.
Nghỉ hưu, nghỉ công tác ở địa phương, đã sắp sang tuổi 80 tròn, là bà của đàn con cháu bà Thư vẫn mãi giữ phẩm chất tốt đẹp của phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”. Bà luôn động viên con cháu trong nhà biết thương yêu nhau, kính trên nhường dưới. Có lòng tương thân, tương ái giúp đỡ những người thân phận khó khăn, gặp hoạn nạn. Có ý thức tự giác chấp hành quy định của địa phương và pháp luật Nhà nước. Bà tham gia đầy đủ, tích cực các sinh hoạt Đảng, sinh hoạt CCB và đặc biệt là thường xuyên tham gia các buổi nói chuyện truyền thống kháng chiến, lao động xây dựng quê hương đất nước cho lớp trẻ.
Bà Trương Thị Minh Thư tại Đại hội CCB phường Phú Yên, nhiệm kỳ 2025-2030
Đồng chí Nguyễn Văn Huynh- Chủ tịch Hội CCB phường cho biết: “Đồng chí Trương Thị Minh Thư là một CCB mẫu mực, sinh thời là cán bộ luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Luôn luôn tỏa sáng phát huy tốt phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”. Tuy tuổi cao, nhưng luôn tích cực rèn luyện, giàu tình thương người, tạo năng lượng sống, truyền lửa cho thanh niên, tạo niềm tin cách mạng cho mọi người. Bà xứng đáng với phẩm chất cao quý “Bộ đội Cụ Hồ”để lớp trẻ noi gương học tập./.
Văn Hoàng – Quang Chiêm
